# Zarobki absolwentów kierunków AI wobec klasycznej informatyki — ELA 2026

Analiza wtórna na surowych danych rejestrowych. Nie jest to badanie ankietowe:
źródłem są rejestry ZUS połączone z systemem POL-on, prowadzone przez OPI PIB
dla Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Artykuł z wynikami: `/blog/gdzie-studiowac-ai-dane`

## Źródło i próba

- System: Ekonomiczne Losy Absolwentów (ELA), Strefa Eksperta, 11. edycja (2026)
- Plik: `graduates-major-data.csv` (225 MB, 77 523 wiersze), pobrany 1 września 2026
  z `https://ela.nauka.gov.pl/sla-server/v6.0/dataExperts/graduates/graduates-major-data.csv`
- Zakres: absolwenci studiów II stopnia, roczniki 2014–2024
- Wskaźnik zarobków: `P_ME_ZAR_P1`, mediana zarobków ze wszystkich źródeł
  w pierwszym roku po dyplomie
- WWZ (`P_WWZ_P1`): zarobki absolwenta odniesione do średniej w powiecie zamieszkania.
  Wartość 1,10 znaczy, że absolwent zarabia o 10 procent powyżej średniej tam, gdzie mieszka
- Bezrobocie (`P_CZY_BEZR_P1`): odsetek absolwentów z epizodem rejestracji w urzędzie pracy

## Kwalifikacja kierunków

Kierunek liczy się jako „AI”, gdy w nazwie ma sztuczną inteligencję, uczenie
maszynowe, systemy inteligentne albo data science. Jako „informatyka” — gdy ma
w nazwie „informat” i nie spełnia poprzedniego warunku.

Ograniczenie: ELA nie wyodrębnia specjalności wewnątrz kierunku. Student, który
skończył informatykę ze specjalnością AI, liczy się tu jako informatyk. Realna
liczba osób z wykształceniem kierunkowym w AI jest więc wyższa niż 286 z rocznika 2024.

## Metoda porównania

Porównania „w obrębie uczelni” zestawiają każdy kierunek AI z **największym**
kierunkiem informatycznym na tej samej uczelni, w tym samym roczniku i na tym
samym poziomie. Chodzi o odjęcie efektu uczelni: kierunki AI prowadzą w Polsce
niemal wyłącznie uczelnie z górnej półki, więc porównanie ogólnopolskie mierzy
głównie to, kto te kierunki prowadzi, a nie czego uczą.

## Czego te dane nie rozstrzygają

To nie jest eksperyment. Studenci sami wybierają kierunek, a progi rekrutacyjne
na kierunki AI bywają wyższe niż na informatykę na tym samym wydziale. Różnicy
w zarobkach nie da się więc przypisać programowi studiów — może wynikać z tego,
kogo kierunek przyjmuje.

Próby są małe: kierunki AI liczą od 12 do 50 absolwentów, kierunki porównawcze
od 31 do 132. Przy takiej liczebności kilka osób, które trafiły do dobrze
płacącej firmy, przesuwa medianę o tysiące złotych. Odczyty dla pojedynczych
kierunków wahają się między rocznikami w obie strony.

Wynik zbiorczy zależy od doboru komparatora. Przy największym kierunku
informatycznym na uczelni informatyka wygrywa 8 z 11 porównań; przy medianowym
— 6 z 11. Po ograniczeniu do siedmiu par jednorodnych (ten sam tryb, długość
i profil) — 4 z 7, przy czym wszystkie cztery pary niejednorodne wypadają na
korzyść informatyki.

Wskaźniki `P_ME_ZAR_DOSW_P1` i `P_ME_ZAR_NDOSW_P1` opisują doświadczenie pracy
**przed uzyskaniem dyplomu**, nie „w trakcie studiów”: w roczniku 2024 blisko
połowa absolwentów kierunków informatycznych pracowała już przed rozpoczęciem
studiów drugiego stopnia. Agregat w `wyniki.json` to średnia median programowych
ważona liczbą absolwentów, a nie mediana osób, i obejmuje wyłącznie programy,
dla których ELA ujawnia obie wartości podgrup.

## Odtworzenie

```
curl -LO https://ela.nauka.gov.pl/sla-server/v6.0/dataExperts/graduates/graduates-major-data.csv
python3 analiza.py graduates-major-data.csv > wyniki.json
```

Skrypt nie ma zależności poza biblioteką standardową Pythona.

## Licencja

Dane źródłowe: ELA / OPI PIB. Wyniki analizy i skrypt: CC BY 4.0.
