# Kto jest ojcem sztucznej inteligencji? Każda warstwa ma innego

> Sztuczna inteligencja nie ma jednego ojca, bo powstawała warstwami i każda warstwa ma innego. Nazwę wymyślił John McCarthy w propozycji warsztatów w Dartmouth z 31 sierpnia 1955 roku, napisanej z Marvinem Minskym, Nathanielem Rochesterem i Claude'em Shannonem; sam przyznawał, że musiał to jakoś nazwać. Pytanie „czy maszyny mogą myśleć” postawił Alan Turing w Mind w październiku 1950 roku; zmarł w 1954 roku i ani w tym artykule, ani w raporcie z 1948 roku nie użył frazy „artificial intelligence”. Sztuczny neuron opisali McCulloch i Pitts w 1943, uczącą się maszynę opisał Rosenblatt (perceptron, raport ze stycznia 1957, Mark I w latach 1959–1960), pierwszy program przypisuje się Newellowi, Simonowi i Shawowi (1956), a termin „machine learning” ukuł Arthur Samuel w 1959. Głębokie uczenie ma dwie oficjalne laudacje: Nagrodę Turinga za 2018 rok dla Bengio, Hintona i LeCuna, ogłoszoną 27 marca 2019 pod nagłówkiem o „ojcach rewolucji”, oraz Nobla z fizyki z 8 października 2024 dla Hopfielda i Hintona. Dzisiejsze modele językowe stoją na transformerze ośmiorga autorów z 12 czerwca 2017, których nikt ojcami nie nazywa.

Autor: Robert Marczyński · Opublikowano: 2026-09-16 · Aktualizacja: 2026-09-16
Kanoniczny URL: https://ekspertodsztucznejinteligencji.pl/blog/kto-jest-ojcem-sztucznej-inteligencji

Krótka odpowiedź: sztuczna inteligencja nie ma jednego ojca, a jeśli musisz wskazać jedno nazwisko, wskaż Johna McCarthy'ego, bo to on wymyślił nazwę. Pytanie brzmi tylko z pozoru prosto, bo miesza ze sobą kilka różnych rzeczy: nazwę dziedziny, pytanie, od którego się zaczęła, sztuczny neuron, uczącą się maszynę, pierwszy program, termin „machine learning”, dzisiejsze sieci neuronowe i architekturę, na której stoją modele językowe. Każda z tych warstw ma inną datę, inne nazwisko i inny dokument źródłowy. Poniżej rozkładam je po kolei, a na końcu zbieram w tabelę.

## Ojciec nazwy: John McCarthy i 31 sierpnia 1955

Nazwa powstała w dokumencie, który da się dziś przeczytać w całości. Propozycja warsztatów w Dartmouth nosi datę 31 sierpnia 1955 roku i cztery nazwiska: J. McCarthy z Dartmouth College, M. L. Minsky z Harvardu, N. Rochester z IBM i C. E. Shannon z Bell Telephone Laboratories. Autorzy proszą o dwumiesięczne badanie dla dziesięciu osób latem 1956 roku i zapowiadają je zdaniem, które do dziś streszcza ambicję dziedziny: „<span lang="en">every aspect of learning or any other feature of intelligence can in principle be so precisely described that a machine can be made to simulate it</span>”.

Sam McCarthy pisał później, że była to, wedle jego wiedzy, pierwsza taka fraza. Oxford English Dictionary wskazuje jako najwcześniejsze poświadczenie terminu we współczesnym znaczeniu właśnie ten trzynastostronicowy wniosek grantowy, a Rockefeller Archive Center pisze wprost, że pierwsze znane użycie padło w propozycji złożonej Fundacji. Wcześniejsze wystąpienia frazy istnieją, ale znaczą co innego: w komentarzu do Euklidesa z 1792 roku chodzi o biegłość, w tekstach z XIX wieku o nienaturalną sztuczkę.

Dlaczego akurat „sztuczna inteligencja”? Z dwóch powodów, oba podał sam autor. Pierwszy jest strategiczny: chciał odciąć się od cybernetyki, żeby nie musieć ani uznawać Norberta Wienera za guru, ani się z nim spierać. Drugi jest prozaiczny. W historii mówionej nagranej dla Computer History Museum 12 września 2007 roku McCarthy powiedział: „<span lang="en">I had to call it something, so I called it ‘Artificial Intelligence,’ and I had a vague feeling that I’d heard the phrase before, but in all these years I have never been able to track it down</span>”.

Warsztaty odbyły się latem 1956 roku, według notatek Raya Solomonoffa od 18 czerwca do 17 sierpnia. Fundacja Rockefellera dała mniej, niż proszono: 7 500 dolarów na pięć tygodni zamiast 13 500 na dwa miesiące. Raport z warsztatów nigdy nie powstał, co McCarthy odnotował w przypisie z 1996 roku jednym zdaniem: „<span lang="en">[1996 note: There was no report.]</span>”. Dziedzina dostała więc nazwę, zanim ktokolwiek nazwał tak swój program.

## Ojciec pytania: Alan Turing i rok 1950

Pytanie jest starsze od nazwy o pięć lat i pochodzi z artykułu, który ukazał się w Mind w październiku 1950 roku, tom LIX, numer 236, strony 433–460. Turing otwiera go zdaniem „<span lang="en">I propose to consider the question, ‘Can machines think?’</span>” i natychmiast zamienia je na grę w udawanie, bo uznaje, że definiowanie słowa „myśleć” prowadzi donikąd. Prognozował, że około roku 2000 komputer z pamięcią rzędu 10⁹ będzie tak grał, że po pięciu minutach pytania przeciętny pytający nie będzie miał więcej niż siedemdziesiąt procent szans na trafną identyfikację.

Turing nigdy nie użył frazy „artificial intelligence”. Nie ma jej ani w artykule z 1950 roku, ani w raporcie „Intelligent Machinery”, który ukończył latem 1948 roku jako sprawozdanie dla National Physical Laboratory, będąc już wtedy na urlopie naukowym w Cambridge. Pisze o myślących maszynach, o inteligentnym zachowaniu i o maszynach uczących się, a nazwa dziedziny powstała rok po jego śmierci; Turing zmarł 7 czerwca 1954 roku w swoim domu w Wilmslow, w wieku 41 lat. Sprawdzenie polegało na przeszukaniu pełnych tekstów obu prac; wynik to zero wystąpień.

Raport z 1948 roku ma jeszcze jeden ciekawy wątek. Turing opisuje w nim maszyny nieuporządkowane typu A i typu B, czyli układy losowo połączonych elementów; trenować da się tylko te drugie, bo tylko one mają modyfikatory połączeń. Dyrektor NPL Charles Darwin nazwał ten tekst wypracowaniem uczniaka nienadającym się do publikacji, więc raport ukazał się drukiem dopiero w grudniu 1969 roku, w tomie „Machine Intelligence 5”. Jack Copeland nazywa go pierwszym manifestem sztucznej inteligencji i zwraca uwagę, że koneksjoniści za założyciela swojego podejścia uznają Rosenblatta, publikującego od 1957 roku, choć plan tego programu Turing zapisał już w 1948.

Etykiety, które dziś nosi Turing, pochodzą od innych. Angielska Wikipedia pisze, że Turing jest „powszechnie uważany” za ojca teoretycznej informatyki, Copeland i Proudfoot zatytułowali swój artykuł „Alan Turing, Father of the Modern Computer”, a polska platforma edukacyjna Ministerstwa Edukacji pisze w słowniczku, że Turing „uważany jest za ojca sztucznej inteligencji”. Dartmouth College na własnej stronie o warsztatach z 1956 roku nie wspomina o nim ani razu.

## Ojcowie sztucznego neuronu: 1943, 1949, 1957

Warstwa, na której stoi dzisiejsza AI, zaczyna się od pracy z grudnia 1943 roku. Warren McCulloch i Walter Pitts opublikowali w Bulletin of Mathematical Biophysics tekst „A logical calculus of the ideas immanent in nervous activity”, w którym pokazali, że sieć formalnych neuronów wyposażona w taśmę oblicza dokładnie to, co maszyna Turinga. Ich model jest wciąż punktem odniesienia i nosi nazwę neuronu McCullocha–Pittsa, ale sam nie zawiera uczenia; Schmidhuber pisze o takich sieciach wprost, że się nie uczą.

Regułę uczenia dołożył Donald Hebb w książce „The Organization of Behavior” z 1949 roku. Jego postulat neurofizjologiczny mówi, że gdy akson komórki A wielokrotnie pobudza komórkę B, zachodzi zmiana wzrostowa albo metaboliczna zwiększająca skuteczność tego pobudzenia. To zdanie jest do dziś cytowane jako zasada mówiąca, że neurony pobudzane razem łączą się ze sobą silniej.

Maszyny przyszły potem. Latem 1951 roku Marvin Minsky z Deanem Edmondsem zbudowali SNARC: około czterdziestu neuronów, trzysta lamp, sześć lamp i silnik na neuron, finansowanie z Office of Naval Research. Frank Rosenblatt z Cornell Aeronautical Laboratory opisał perceptron w raporcie ze stycznia 1957 roku, a w 1958 opublikował w Psychological Review artykuł, w którym nazywa perceptron hipotetycznym układem nerwowym albo maszyną i deklaruje stanowisko koneksjonistyczne. Mark I Perceptron montowano i testowano od czerwca do grudnia 1959 roku, a pierwszy publiczny pokaz odbył się 23 czerwca 1960 roku.

Prasa zrobiła swoje wcześniej. Depesza United Press z 7 lipca 1958 roku, wydrukowana nazajutrz w „New York Timesie” pod nagłówkiem „<span lang="en">New Navy Device Learns By Doing</span>”, zaczyna się od zdania o zarodku elektronicznego komputera, po którym marynarka spodziewa się, że będzie chodził, mówił, widział, pisał, reprodukował się i będzie świadomy swojego istnienia. Rosenblatt zginął w wypadku na łodzi w Chesapeake Bay 11 lipca 1971 roku, w swoje 43. urodziny.

Kto jest tu ojcem, zależy od tego, kogo się zapyta. Angielska Wikipedia pisze o Rosenblatcie, że „bywa nazywany” ojcem głębokiego uczenia, a jedynym przypisem jest referat konferencyjny jego ucznia Charlesa Tapperta z grudnia 2019 roku, zatytułowany wprost „Who Is the Father of Deep Learning?”. Profesor Cornell Thorsten Joachims mówi w materiale uczelni z 2019 roku, że perceptron był pierwszą siecią neuronową, co kłóci się z przypisaniem pierwszeństwa pracy z 1943 roku.

## Pierwszy program i termin „machine learning”

Tytuł pierwszego programu sztucznej inteligencji jest sporny, a nie ustalony. Najczęściej przypisuje się go programowi Logic Theorist, który Allen Newell, Herbert Simon i Cliff Shaw ukończyli w 1956 roku; program dowiódł 38 z pierwszych 52 twierdzeń drugiego rozdziału „Principia Mathematica”, a dowód twierdzenia 2.85 znalazł elegantszy niż autorzy oryginału. Sami Newell i Simon w wykładzie Nagrody Turinga, wygłoszonym na konferencji ACM, na której 20 października 1975 roku wręczono im nagrodę, i wydrukowanym w CACM w marcu 1976, datują początek prac na 1955 rok. Kontrkandydatów jest kilku: warcaby Christophera Stracheya odpalono w National Physical Laboratory 30 lipca 1951 roku, choć program padł wtedy na błędach; ulepszoną wersję Strachey napisał na maszynę Ferranti Mark I w Manchesterze, zachęcony przez Turinga, i latem 1952 roku grała ona pełną partię. Program Arthura Samuela na IBM 701 powstał w 1952 roku.

Nagrodę Turinga wręczono Newellowi i Simonowi podczas dorocznej konferencji ACM w Minneapolis, a w wykładzie, który wtedy wygłosili, sformułowali hipotezę fizycznego systemu symboli, według której taki system ma środki konieczne i wystarczające do ogólnego inteligentnego działania. Simon jest jedynym współautorem pierwszego programu AI z Nagrodą Nobla, choć z ekonomii i za badania nad podejmowaniem decyzji w organizacjach.

Termin „machine learning” ukuł Arthur Samuel, a data jest dobrze udokumentowana: lipiec 1959 roku, IBM Journal, artykuł „Some Studies in Machine Learning Using the Game of Checkers”. Sam Samuel podaje w nim chronologię: pierwszy program w warcaby na IBM 701 w 1952 roku, przekodowanie na IBM 704 w 1954, pierwszy program z uczeniem w 1955 i pokaz w telewizji 24 lutego 1956. Uwaga na cytat, który krąży po polskim internecie: popularna definicja o uczeniu „bez jawnego programowania” nie występuje w tym artykule dosłownie. To późniejsza parafraza. Najbliższe oryginalne zdanie brzmi: „<span lang="en">Programming computers to learn from experience should eventually eliminate the need for much of this detailed programming effort</span>”.

## Ojcowie głębokiego uczenia i spór o pierwszeństwo

Tu etykieta trafiła do oficjalnej laudacji, czyli do tytułu komunikatu o nagrodzie. Instytucje używały jej wcześniej w różnych trybach: MIT News dał ją Minsky'emu w cudzysłowie, strona artykułów McCarthy'ego w Stanfordzie tytułuje go ojcem AI bez żadnego dystansu, laboratorium SAIL nazywa go jednym z ojców założycieli dziedziny, a platforma Ministerstwa Edukacji pisze o Turingu, że „uważany jest za” ojca dziedziny. Nagłówek ACM różni się tym, że towarzyszy decyzji o przyznaniu nagrody. Komunikat prasowy ACM z 27 marca 2019 roku nosi nagłówek „<span lang="en">Fathers of the Deep Learning Revolution Receive ACM A.M. Turing Award</span>” i przyznaje nagrodę za 2018 rok Yoshui Bengio, Geoffreyowi Hintonowi i Yannowi LeCunowi, w uzasadnieniu mówiąc o przełomach pojęciowych i inżynierskich, które uczyniły z głębokich sieci neuronowych krytyczny składnik informatyki. Nagroda to milion dolarów, finansowany przez Google, a The Verge tego samego dnia przetłumaczył nagłówek na „<span lang="en">godfathers of AI</span>”.

Pięć lat później doszła druga laudacja. Nagrodę Nobla z fizyki przyznano 8 października 2024 roku Johnowi Hopfieldowi z Princeton i Geoffreyowi Hintonowi z Toronto za fundamentalne odkrycia i wynalazki umożliwiające uczenie maszynowe za pomocą sztucznych sieci neuronowych. Dokumenty obu nagród częściowo się pokrywają, a różnią się w szczegółach, których warto pilnować. Komitet Noblowski opiera się na pracy Hopfielda w PNAS z kwietnia 1982 roku i na maszynie Boltzmanna, którą Hinton zbudował na sieci Hopfielda z Terrence'em Sejnowskim; artykuł Rumelharta, Hintona i Williamsa z Nature z 9 października 1986 roku cytuje jako tło rozdziału o sieciach jednokierunkowych. ACM wymienia maszyny Boltzmanna z 1983 roku tak samo, ale przy propagacji wstecznej powołuje się na inną pracę z 1986 roku, zatytułowaną „<span lang="en">Learning Internal Representations by Error Propagation</span>”, nie na list z Nature.

I tu zaczyna się spór, którego polskie teksty zwykle nie referują. Jürgen Schmidhuber opublikował 25 czerwca 2020 roku krytykę Nagrody Turinga, zarzucając ACM, że chwali prace oparte na algorytmach i podstawach opublikowanych wcześniej przez badaczy, których laureaci nie zacytowali. Po Noblu poszedł dalej, nazywając raport z grudnia 2024 roku „A Nobel Prize for Plagiarism”. Wskazuje na Seppo Linnainmaa, który w pracy magisterskiej z 1970 roku opisał to, co dziś nazywa się propagacją wsteczną, na Paula Werbosa i jego rozprawę doktorską z Harvardu z sierpnia 1974 roku, na Aleksieja Iwachnienkę z pracami z 1965 i 1971 roku oraz na Shun-Ichiego Amariego z 1972 roku. Te oceny pierwszeństwa są stanowiskiem Schmidhubera, nie neutralnym konsensusem, ale część z nich potwierdzają dokumenty drugiej strony. Uzasadnienie naukowe Nagrody Nobla z 2024 roku pisze, że Rumelhart, Hinton i Williams wynaleźli ten schemat ponownie (w oryginale: „<span lang="en">reinvented a scheme</span>”), i odsyła w przypisach do innej pracy Werbosa, tej z 1982 roku, oraz do pracy magisterskiej Seppo Linnainmaa z 1970 roku. Potwierdza też sam zainteresowany: Hinton odpowiedział publicznie na Reddicie w kwietniu 2020 roku, że nigdy nie twierdził, iż wynalazł propagację wsteczną, że Rumelhart wymyślił ją niezależnie i że przy pierwszej publikacji nie znali historii metody.

## Warstwa, do której nikt nie dorobił ojca

Modele, z których dziś korzystasz, stoją na architekturze opisanej 12 czerwca 2017 roku w pracy „Attention Is All You Need”. Autorów jest ośmioro: Ashish Vaswani, Noam Shazeer, Niki Parmar, Jakob Uszkoreit, Llion Jones, Aidan Gomez, Łukasz Kaiser i Illia Polosukhin. Przypis na pierwszej stronie mówi o równym wkładzie i losowej kolejności nazwisk. W wersji opublikowanej, tej z 6 grudnia 2017 roku, autorzy dopisali, kto co zrobił: Uszkoreit zaproponował zastąpienie sieci rekurencyjnych samouwagą, Vaswani z Polosukhinem zaprojektowali i zaimplementowali pierwsze modele, Shazeer zaproponował skalowaną uwagę iloczynową.

Żadnego z tej ósemki prasa nie nazywa ojcem czegokolwiek. To dobry moment, żeby zauważyć, jak działa cała ta rodzina etykiet: im bliżej dzisiejszych systemów, tym więcej autorów na pracę i tym trudniej wskazać jedno nazwisko. Ojcostwo w tej dziedzinie jest figurą retoryczną z czasów, gdy artykuły pisało się w pojedynkę albo we dwójkę.

## Polski ślad, po weryfikacji

Polski wkład w historię AI jest realny, choć nie w warstwie, która dała nazwę. Najmocniejszy punkt to Ryszard Michalski, urodzony 7 maja 1937 roku w Kałuszu, zmarły 20 września 2007 roku w Wirginii: współorganizował pierwsze warsztaty uczenia maszynowego na Carnegie Mellon University w lipcu 1980 roku, z których wyrosła konferencja ICML, współredagował podręcznik „Machine Learning: An Artificial Intelligence Approach” z 1983 roku i współzałożył czasopismo „Machine Learning”. Etykieta współzałożyciela dziedziny pochodzi z jego własnego biogramu na stronie George Mason University; nekrolog „Washington Post” pisze ostrożniej, że jego badania pomogły ukształtować uczenie maszynowe.

Drugi punkt jest mniej znany, a ładnie domyka wątek perceptronu. Jacek Karpiński kierował od 1962 roku Pracownią Sztucznej Inteligencji w Instytucie Automatyki PAN, a w 1964 roku ukończył PERCEPTRON, maszynę samouczącą się, rozpoznającą symbole graficzne. Ryszard Tadeusiewicz prostuje przy tym dwie rzeczy: maszyna była dziełem dwóch osób, Karpińskiego i Michalskiego, i nie była drugą taką na świecie, bo pierwszą zbudował Rosenblatt w 1957 roku w Cornell. Ta data odnosi się do symulacji perceptronu na maszynie IBM 704; fizyczny Mark I Perceptron montowano dopiero od czerwca 1959 roku.

Poza tym Jan Łukasiewicz wpadł w 1924 roku na pomysł notacji beznawiasowej, od której Hewlett-Packard wprost wywodzi nazwę odwrotnej notacji polskiej w materiałach do swoich kalkulatorów, a wcześniej, w czerwcu 1920 roku we Lwowie, przedstawił logikę trójwartościową. Stanisław Ulam zapisał we wspomnieniu o Johnie von Neumannie z 1958 roku rozmowę o coraz szybszym postępie techniki zbliżającym się do „istotnej osobliwości w dziejach gatunku”, czyli zdanie, od którego wywodzi się dzisiejsze pojęcie osobliwości. Zdzisław Pawlak opublikował w październiku 1982 roku teorię zbiorów przybliżonych. Wojciech Zaremba jest wymieniony wśród współzałożycieli OpenAI w poście z 11 grudnia 2015 roku. Marian Rejewski zrekonstruował Enigmę pod koniec 1932 roku i wynalazł bombę kryptologiczną prawdopodobnie w październiku 1938 roku, ale wbrew rozpowszechnionej wersji nie spotkał w Pyrach Turinga: w lipcu 1939 roku byli tam Denniston, Knox i Sandwith, a Turing poznał polskich kryptologów dopiero na początku 1940 roku w PC Bruno pod Paryżem.

## Kogo wskazują wyszukiwarki i encyklopedie

Sprawdziłem to 2 września 2026 roku i wynik jest mniej jednoznaczny, niż się spodziewałem, w dwóch sensach naraz. Po pierwsze, źródła wskazują różne osoby. Po drugie, samego pomiaru nie da się powtórzyć: trzy z sześciu polskich fraz przy powtórzeniu tego samego dnia zwróciły inny zestaw stron, a użyte narzędzie nie ujawnia silnika, deklaruje wyniki dla Stanów Zjednoczonych i nie pokazuje odpowiedzi generowanych przez AI. Dlatego nie podaję tu rozkładu liczbowego jako danych; podaję dwa wzorce, które przy powtórzeniu wróciły identyczne.

Pierwszy wzorzec: fraza „ojciec chrzestny sztucznej inteligencji” zwróciła sześć wyników i wszystkie dotyczyły Geoffreya Hintona, w obu przebiegach ten sam zestaw adresów. Drugi: fraza „kto stworzył sztuczną inteligencję” zwróciła pięć wyników, w większości z tezą, że jednego twórcy nie ma, również w identycznym zestawie.

Encyklopedie rozchodzą się w sposób, który tłumaczy zamieszanie. Britannica w biogramie McCarthy'ego nazywa go pionierem i datuje ukucie terminu na 1955 rok, ale w haśle o historii dziedziny przypisuje najwcześniejsze poważne prace Turingowi. Angielska Wikipedia pisze o McCarthym „jeden z założycieli dziedziny”, bez etykiety ojca. Polska Wikipedia przeczy sama sobie: lead datuje wymyślenie terminu na 1956 rok i konferencję w Dartmouth, a sekcja historii na rok 1955. Encyklopedia PWN w archiwalnej kopii definiuje sztuczną inteligencję bez podania choćby jednego nazwiska, a przy sprawdzeniu 2 września 2026 roku jej serwis wyświetlał komunikat o nieaktywności.

Polskie teksty popularne dzielą się na trzy grupy. Forbes.pl tytułuje McCarthy'ego ojcem AI i poprawnie datuje termin na 1955 rok. Benchmark.pl nazywa Turinga ojcem sztucznej inteligencji we własnym głosie, w tytule i w adresie strony, a cytatem z prezesa Banku Anglii jest dopiero dłuższa formuła o ojcu informatyki i sztucznej inteligencji. Portal Uniwersytetu Śląskiego przytacza wypowiedź rozmówcy, że za ojca uchodzi Minsky. Przy okazji zebrałem typowe błędy: serwis branżowy Computerworld pisze o pracy Turinga „Computing Machineria and Intelligence” i twierdzi, że w 1956 roku Turing i von Neumann prowadzili badania, choć Turing zmarł w 1954; czasopismo „Zabezpieczenia” datuje model McCullocha i Pittsa na 1947 rok zamiast 1943; portal 4samples.pl, skądinąd poprawnie pisząc, że jednego ojca nie ma, przypisuje perceptron Minsky'emu zamiast Rosenblattowi.

## Jak odpowiadać na to pytanie

Najprostsza metoda to odpowiedzieć pytaniem: ojciec czego. Poniższa tabela mieści całą odpowiedź i nadaje się do zacytowania w rozmowie albo w pracy domowej dziecka.

| Warstwa | Kto | Kiedy | Kto tak mówi |
|---|---|---|---|
| Nazwa dziedziny | John McCarthy z Minskym, Rochesterem i Shannonem | 31 sierpnia 1955 | dokument propozycji, OED, Rockefeller Archive Center |
| Pytanie i test | Alan Turing | październik 1950 | artykuł w Mind; etykieta „ojciec” od innych |
| Sztuczny neuron | Warren McCulloch i Walter Pitts | grudzień 1943 | Bulletin of Mathematical Biophysics |
| Reguła uczenia | Donald Hebb | 1949 | „The Organization of Behavior” |
| Ucząca się maszyna (perceptron) | Frank Rosenblatt | raport ze stycznia 1957, Mark I w 1959–1960 | Cornell Aeronautical Laboratory |
| Pierwszy program | Newell, Simon i Shaw (sporne) | 1955–1956 | wykład Nagrody Turinga 1975, hasło Logic Theorist |
| Termin „machine learning” | Arthur Samuel | lipiec 1959 | IBM Journal |
| Głębokie uczenie | Bengio, Hinton, LeCun; Hopfield | 2019 i 2024 | ACM i Komitet Noblowski |
| Transformer | ośmioro autorów z Google | 12 czerwca 2017 | arXiv, przypis o równym wkładzie |

Jeżeli pytanie pada w kontekście szkolnym, warto wiedzieć, że polskie materiały edukacyjne wskazują zwykle Turinga, ze słowniczkiem platformy Ministerstwa Edukacji na czele, a źródła anglojęzyczne częściej McCarthy'ego. Odpowiedź „to zależy od warstwy” jest poprawna, ale rzadko bywa oczekiwana. Jeżeli pada w rozmowie o dzisiejszych modelach, sensowniej wskazać Hintona, bo to o niego chodzi w prasowych „ojcach chrzestnych”. A jeżeli ktoś chce zrobić wrażenie, może powiedzieć prawdę: dziedzina dostała nazwę w sierpniu 1955 roku, zanim ktokolwiek nazwał tak swój program, i przez siedemdziesiąt lat dorabiała sobie ojców do kolejnych warstw.

Jedno zastrzeżenie na koniec, bo wpisuje się w to, [jak modele AI wybierają źródła](/blog/jak-modele-ai-wybieraja-zrodla). Większość tekstów odpowiadających na to pytanie powtarza za sobą nawzajem tę samą garść dat, z których część jest przekręcona. Sprawdzenie zajmuje kwadrans: propozycja z Dartmouth, artykuł w Mind i komunikat ACM są w całości dostępne pod adresami w źródłach.

## Najczęstsze pytania

**Kto jest ojcem sztucznej inteligencji?**

Nie ma jednej odpowiedzi, bo każda warstwa ma innego. Jeśli musisz wskazać jedno nazwisko, wskaż Johna McCarthy'ego: to on wymyślił nazwę w propozycji warsztatów w Dartmouth z 31 sierpnia 1955 roku i sam pisał, że była to, wedle jego wiedzy, pierwsza taka fraza. Jeśli chodzi o pytanie, od którego wszystko się zaczęło, odpowiedzią jest Alan Turing i jego artykuł w Mind z października 1950 roku. Jeśli o dzisiejsze sieci neuronowe, to Geoffrey Hinton z Yoshuą Bengio i Yannem LeCunem, których ACM nazwał ojcami rewolucji głębokiego uczenia w marcu 2019 roku.

**Czy Alan Turing wymyślił termin sztuczna inteligencja?**

Nie. W artykule z 1950 roku i w raporcie „Intelligent Machinery” z 1948 fraza „artificial intelligence” nie pada ani razu; Turing pisze o myślących maszynach, inteligentnym zachowaniu i maszynach uczących się. Termin pojawił się po raz pierwszy w propozycji warsztatów w Dartmouth z 31 sierpnia 1955 roku, czyli rok po śmierci Turinga, który zmarł 7 czerwca 1954 w Wilmslow. Mimo to część polskich źródeł, w tym platforma edukacyjna Ministerstwa Edukacji, nazywa go ojcem sztucznej inteligencji.

**Dlaczego McCarthy wymyślił akurat taką nazwę?**

Żeby odciąć się od cybernetyki. Sam napisał, że jednym z powodów ukucia terminu była ucieczka od skojarzenia z cybernetyką, bo nie chciał ani uznawać Norberta Wienera za guru, ani się z nim spierać. W historii mówionej nagranej dla Computer History Museum 12 września 2007 roku dodał, że musiał to jakoś nazwać, więc nazwał sztuczną inteligencją, i że miał mgliste wrażenie, iż frazę gdzieś słyszał, lecz nigdy nie zdołał tego wytropić.

**Kto jest ojcem chrzestnym sztucznej inteligencji?**

Geoffrey Hinton, i to jest jedyna etykieta z tej rodziny, która ma w polskim internecie jednoznacznego adresata. Przylgnęła po tytule z „New York Timesa” z 1 maja 2023 roku o odejściu Hintona z Google i ostrzeżeniu przed zagrożeniami. W moim sprawdzeniu polskich fraz z 2 września 2026 roku, wykonanym narzędziem deklarującym wyniki dla Stanów Zjednoczonych, fraza „ojciec chrzestny sztucznej inteligencji” zwróciła sześć wyników i wszystkie dotyczyły Hintona; powtórzenie tego samego dnia dało ten sam zestaw adresów. Liczby mnogiej „ojcowie chrzestni” używała prasa wobec trójki laureatów Nagrody Turinga, a „matką chrzestną AI” nazywano Fei-Fei Li.

**Czy Polacy mieli udział w powstaniu sztucznej inteligencji?**

Mieli, choć nie w warstwie, która dała nazwę. Ryszard Michalski współorganizował pierwsze warsztaty uczenia maszynowego na Carnegie Mellon University w lipcu 1980 roku, z których wyrosła konferencja ICML, i współredagował podręcznik z 1983 roku. Jacek Karpiński z Michalskim zbudowali w 1964 roku polski perceptron, maszynę rozpoznającą symbole graficzne. Jan Łukasiewicz wymyślił w 1924 roku notację beznawiasową, od której Hewlett-Packard wywodzi nazwę odwrotnej notacji polskiej. Stanisław Ulam zapisał w 1958 roku rozmowę z Johnem von Neumannem o zbliżaniu się do osobliwości w dziejach gatunku.

**Kto zbudował pierwszą sieć neuronową?**

Zależy, co znaczy „zbudował”. Matematyczny model sieci neuronów opisali Warren McCulloch i Walter Pitts w grudniu 1943 roku w Bulletin of Mathematical Biophysics, ale ich sieci niczego się nie uczyły. Marvin Minsky z Deanem Edmondsem zbudowali latem 1951 roku SNARC, maszynę z około czterdziestoma neuronami na trzystu lampach. Uczącą się maszynę rozpoznającą wzorce opisał Frank Rosenblatt w raporcie ze stycznia 1957 roku, a Mark I Perceptron pokazano publicznie 23 czerwca 1960. Angielska Wikipedia pisze, że Rosenblatt bywa nazywany ojcem głębokiego uczenia, i powołuje się przy tym na jedną pracę jego ucznia z 2019 roku.


## Źródła

- A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence (31.08.1955; McCarthy, Minsky, Rochester, Shannon; skan dokumentu na stronie Johna McCarthy'ego w Stanfordzie): http://jmc.stanford.edu/articles/dartmouth/dartmouth.pdf
- John McCarthy — tekst propozycji Dartmouth z notami autora (data 31.08.1955, zdanie o przypuszczeniu, robocza definicja problemu AI i przypis z 1996 roku, że raport z warsztatów nigdy nie powstał): http://www-formal.stanford.edu/jmc/history/dartmouth/dartmouth.html
- John McCarthy — strona artykułów w Stanfordzie z nagłówkiem „Father of AI” i notą autora: „so far as I know, the first use of phrase Artificial Intelligence”: http://jmc.stanford.edu/articles/dartmouth.html
- Computer History Museum — historia mówiona Johna McCarthy'ego (nagranie z 12.09.2007, rozmówca Nils Nilsson; „I had to call it something”): https://archive.computerhistory.org/resources/access/text/2012/10/102658149-05-01-acc.pdf
- John McCarthy — recenzja książki Bloomfielda (powód ukucia terminu: odcięcie się od cybernetyki i od Norberta Wienera): http://www-formal.stanford.edu/jmc/reviews/bloomfield/bloomfield.html
- Rockefeller Archive Center — A Roomful of Brains (pierwsze znane użycie terminu w propozycji złożonej Fundacji; wniosek na 13 500 USD, oferta Morisona na 7 500 USD z 30.11.1955): https://resource.rockarch.org/story/a-roomful-of-brains-early-advances-in-computer-science-and-artificial-intelligence/
- Oxford University Press — A. M. Turing, Computing Machinery and Intelligence, Mind, tom LIX, nr 236, październik 1950, s. 433–460 (metryka wydawcy): https://academic.oup.com/mind/article/LIX/236/433/986238
- Transkrypcja artykułu Turinga z 1950 roku (UMBC; pierwsze zdanie, opis gry w udawanie, prognoza na rok 2000): https://www.csee.umbc.edu/courses/471/papers/turing.pdf
- Stanford Encyclopedia of Philosophy — Alan Turing (Andrew Hodges; data i miejsce śmierci 7.06.1954, rola artykułu z 1950 roku jako fundamentu programu AI): https://plato.stanford.edu/entries/turing/
- CrossRef — McCulloch i Pitts, A logical calculus of the ideas immanent in nervous activity, Bulletin of Mathematical Biophysics 5(4), s. 115–133, grudzień 1943 (rekord wydawcy): https://api.crossref.org/works/10.1007/BF02478259
- Frank Rosenblatt — The Perceptron: A Probabilistic Model for Information Storage and Organization in the Brain, Psychological Review 65(6), 1958, s. 386–408 (skan oryginału): https://homepages.math.uic.edu/~lreyzin/papers/rosenblatt58.pdf
- Cornell Chronicle — Professor’s perceptron paved the way for AI (25.09.2019; historia perceptronu i Marka I, wypowiedź prof. Thorstena Joachimsa): https://news.cornell.edu/stories/2019/09/professors-perceptron-paved-way-ai-60-years-too-soon
- Arthur L. Samuel — Some Studies in Machine Learning Using the Game of Checkers, IBM Journal 3(3), lipiec 1959 (skan; termin „machine learning” w tytule, chronologia programu od IBM 701 w 1952 roku, pokaz w telewizji 24.02.1956): https://people.csail.mit.edu/brooks/idocs/Samuel.pdf
- Allen Newell, Herbert A. Simon — Computer Science as Empirical Inquiry: Symbols and Search, wykład Nagrody Turinga, CACM 19(3), marzec 1976 (własne datowanie Logic Theorist na 1955 rok i hipoteza fizycznego systemu symboli): https://home.csulb.edu/~cwallis/382/readings/482/Newell&Simonpssh.1976.html
- ACM — komunikat prasowy o Nagrodzie Turinga za 2018 rok (27.03.2019; nagłówek „Fathers of the Deep Learning Revolution”, dosłowne uzasadnienie dla Bengio, Hintona i LeCuna): https://awards.acm.org/binaries/content/assets/press-releases/2019/march/turing-award-2018.pdf
- Nagroda Nobla — komunikat o Nagrodzie z fizyki 2024 (8.10.2024; Hopfield i Hinton, uzasadnienie o odkryciach umożliwiających uczenie maszynowe): https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2024/press-release/
- Komitet Noblowski — uzasadnienie naukowe Nagrody z fizyki 2024 (dokument „Scientific Background”; zdanie o tym, że Rumelhart, Hinton i Williams „reinvented a scheme”, z odsyłaczami do Werbosa 1982 i Linnainmaa 1970): https://www.nobelprize.org/uploads/2024/09/advanced-physicsprize2024.pdf
- Rumelhart, Hinton, Williams — Learning representations by back-propagating errors, Nature 323(6088), s. 533–536, 9.10.1986: https://www.nature.com/articles/323533a0
- Jürgen Schmidhuber — Critique of 2018 Turing Award (25.06.2020; zarzut wobec ACM o pominięcie wcześniejszych prac): https://people.idsia.ch/~juergen/critique-turing-award-bengio-hinton-lecun.html
- Vaswani i in. — Attention Is All You Need, arXiv:1706.03762 (wersja pierwsza z 12.06.2017: ośmioro autorów i przypis o równym wkładzie oraz losowej kolejności nazwisk; rozpiska wkładu poszczególnych autorów doszła w wersji piątej z 6.12.2017): https://arxiv.org/abs/1706.03762
- MIT News — nekrolog Marvina Minsky'ego (25.01.2016; tytuł „father of artificial intelligence” w cudzysłowie): https://news.mit.edu/2016/marvin-minsky-obituary-0125
- Stanford Artificial Intelligence Laboratory — strona „About” (laboratorium założone w 1963 roku przez McCarthy'ego, określonego jako „one of the founding fathers of the field of AI”): https://ai.stanford.edu/about/
- ACM — biogram Johna McCarthy'ego przy Nagrodzie Turinga za 1971 rok (daty życia, dyrekcja SAIL, nazwa dziedziny jako „brand name”): https://amturing.acm.org/award_winners/mccarthy_1118322.cfm
- ICML — początek konferencji jako warsztatów na Carnegie Mellon University w lipcu 1980 roku, organizatorzy Carbonell, Michalski i Mitchell: https://en.wikipedia.org/wiki/International_Conference_on_Machine_Learning
- Ryszard Tadeusiewicz — Fakty i mity o K-202 (Rzeczpospolita; polski perceptron z 1964 roku jako dzieło Karpińskiego i Michalskiego, sprostowanie o „drugiej maszynie na świecie”): https://historia.rp.pl/historia/art8709841-fakty-i-mity-o-k-202
- Hewlett-Packard — materiał szkoleniowy do kalkulatora 35s (notacja beznawiasowa Jana Łukasiewicza z lat 20. jako źródło nazwy odwrotnej notacji polskiej): http://h20331.www2.hp.com/Hpsub/downloads/35_02_RPN_Mode.pdf
- Stanisław Ulam — John von Neumann 1903–1957, Bulletin of the American Mathematical Society 64 (1958), s. 1–49 (rozmowa o zbliżaniu się do osobliwości, s. 5): https://www.ams.org/journals/bull/1958-64-03/S0002-9904-1958-10189-5/
- Language Log (Mark Liberman, 13.11.2023) — najwcześniejsze poświadczenie terminu według Oxford English Dictionary oraz wcześniejsze użycia frazy w innych znaczeniach (1792, 1869): https://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=61238
- IEEE Spectrum (Grace Solomonoff, 6.05.2023) — daty warsztatów w Dartmouth według notatek Raya Solomonoffa (18.06–17.08.1956): https://spectrum.ieee.org/dartmouth-ai-workshop
- Wikipedia — Alan Turing (formuła „widely considered to be the father of theoretical computer science”): https://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing
- Issues in Science and Technology (wiosna 2024) — wywiad z Fei-Fei Li ze zdaniem, że bywa nazywana „godmother of AI”: https://issues.org/interview-godmother-ai-fei-fei-li/
- The Verge (James Vincent, 27.03.2019) — nagłówek o „godfathers of AI” przy Nagrodzie Turinga za 2018 rok: https://www.theverge.com/2019/3/27/18280665/ai-godfathers-turing-award-2018-yoshua-bengio-geoffrey-hinton-yann-lecun
- Rutherford Journal (Jack Copeland, Diane Proudfoot) — raport „Intelligent Machinery” ukończony latem 1948 roku, ocena dyrektora NPL i określenie „pierwszy manifest sztucznej inteligencji”: https://www.rutherfordjournal.org/article040101.html
- Turing Digital Archive, King's College Cambridge (AMT/B/28) — pierwodruk „Intelligent Machinery” w tomie Machine Intelligence 5 z grudnia 1969 roku: https://turingarchive.kings.cam.ac.uk/publications-lectures-and-talks-amtb/amt-b-28
- AlanTuring.net (Copeland, Proudfoot) — maszyny nieuporządkowane typu A i B jako plan koneksjonizmu zapisany w 1948 roku, wobec publikacji Rosenblatta od 1957: http://www.alanturing.net/turing_archive/pages/Reference%20Articles/connectionism/Turing's%20neural%20networks.html
- Donald O. Hebb — The Organization of Behavior (1949), skan wydania pierwszego z postulatem neurofizjologicznym: https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.97836
- Cybernetic Zoo — SNARC Minsky'ego i Edmondsa z lata 1951 roku w relacji samego Minsky'ego dla The New Yorker (ok. 40 neuronów, 300 lamp): https://cyberneticzoo.com/mazesolvers/1951-maze-solver-minsky-edmonds-american/
- AITopics (AAAI) — depesza United Press z 7.07.1958 wydrukowana w New York Timesie 8.07.1958 pod nagłówkiem „New Navy Device Learns By Doing”: https://aitopics.org/doc/news:C85C11EF
- Wikipedia — Perceptron (symulacja na IBM 704 w 1957 roku, montaż Marka I od czerwca do grudnia 1959, pierwszy pokaz publiczny 23.06.1960): https://en.wikipedia.org/wiki/Perceptron
- Wikipedia — Frank Rosenblatt (etykieta „father of deep learning” z odsyłaczem do referatu Charlesa Tapperta z grudnia 2019 roku): https://en.wikipedia.org/wiki/Frank_Rosenblatt
- Wikipedia — Logic Theorist (ukończenie w 1956 roku, 38 z 52 twierdzeń, dowód twierdzenia 2.85): https://en.wikipedia.org/wiki/Logic_Theorist
- AlanTuring.net (Jack Copeland) — What is AI? Strachey napisał ulepszoną wersję warcabów na Ferranti Mark I w Manchesterze, a latem 1952 roku program grał pełną partię: http://www.alanturing.net/turing_archive/pages/Reference%20Articles/what_is_AI/What%20is%20AI04.html
- Wikipedia — Christopher Strachey (nieudane uruchomienie warcabów w NPL 30.07.1951, pełna partia na Manchester Mark 1 latem 1952): https://en.wikipedia.org/wiki/Christopher_Strachey
- Nagroda Nobla — Nagroda Banku Szwecji w dziedzinie ekonomii 1978 dla Herberta A. Simona: https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1978/summary/
- Jürgen Schmidhuber — Annotated History of Modern AI and Deep Learning (stanowisko o pierwszeństwie: Linnainmaa 1970, Iwachnienko i Lapa 1965, Amari 1972, Fukushima 1979): https://people.idsia.ch/~juergen/deep-learning-history.html
- Jürgen Schmidhuber — A Nobel Prize for Plagiarism (raport IDSIA-24-24, pierwsza wersja z 7.12.2024): https://people.idsia.ch/~juergen/physics-nobel-2024-plagiarism.html
- Paul J. Werbos — Beyond Regression: New Tools for Prediction and Analysis in the Behavioral Sciences (rozprawa doktorska, Harvard University, sierpień 1974): https://gwern.net/doc/ai/nn/1974-werbos.pdf
- Synced (23.04.2020) — publiczna odpowiedź Geoffreya Hintona: nigdy nie twierdził, że wynalazł propagację wsteczną: https://syncedreview.com/2020/04/23/who-invented-backpropagation-hinton-says-he-didnt-but-his-work-made-it-popular/
- Wikipedia — John McCarthy (computer scientist); w leadzie „one of the founders of the discipline”, bez etykiety ojca: https://en.wikipedia.org/wiki/John_McCarthy_(computer_scientist)
- Britannica — biogram Johna McCarthy'ego (określenie „pionier”, ukucie terminu datowane na 1955 rok; strona blokuje pobieranie automatyczne): https://www.britannica.com/biography/John-McCarthy
- Dartmouth College — strona o warsztatach z 1956 roku, na której nazwisko Turinga nie pada ani razu: https://home.dartmouth.edu/about/artificial-intelligence-ai-coined-dartmouth
- George Mason University — biogram Ryszarda Michalskiego z autoprezentacją „cofounder of the field of machine learning”: https://www.mli.gmu.edu/michalski/rsm-main.html
- KDnuggets — przedruk nekrologu Ryszarda Michalskiego z Washington Post (1.10.2007; badania, które „pomogły ukształtować” uczenie maszynowe): https://www.kdnuggets.com/news/2007/n20/6i.html
- Muzeum Powstania Warszawskiego — biogram Jacka Karpińskiego (Pracownia Sztucznej Inteligencji w Instytucie Automatyki PAN od 1962 roku, PERCEPTRON ukończony w 1964): https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/jacek-karpinski,20231.html
- Wikipedia — notacja polska (pomysł Łukasiewicza z 1924 roku, pierwsze użycie w druku w artykule z 1929): https://en.wikipedia.org/wiki/Polish_notation
- Stanford Encyclopedia of Philosophy — Jan Łukasiewicz (wykład o logice trójwartościowej, Lwów, czerwiec 1920): https://plato.stanford.edu/entries/lukasiewicz/
- Springer — Zdzisław Pawlak, Rough sets, International Journal of Computer & Information Sciences 11(5), październik 1982, s. 341–356: https://link.springer.com/article/10.1007/BF01001956
- OpenAI — Introducing OpenAI (11.12.2015, kopia archiwalna; Wojciech Zaremba wśród współzałożycieli): http://web.archive.org/web/20151212215643/https://openai.com/blog/introducing-openai/
- Foreign, Commonwealth & Development Office (blog historyczny, 26.07.2019) — ujawnienie tajemnicy Enigmy w Pyrach i lista uczestników spotkania: https://history.blog.gov.uk/2019/07/26/whats-the-context-polish-cryptologists-reveal-they-have-cracked-the-enigma-code-26-july-1939/
- Wikipedia — Marian Rejewski (rekonstrukcja Enigmy pod koniec 1932 roku, bomba kryptologiczna z 1938, spotkanie z Turingiem dopiero w PC Bruno na początku 1940): https://en.wikipedia.org/wiki/Marian_Rejewski
- Britannica — history of artificial intelligence (B. J. Copeland; najwcześniejsze poważne prace przypisane Turingowi; strona blokuje pobieranie automatyczne, weryfikacja na migawce Wayback z 29.08.2026): https://www.britannica.com/science/history-of-artificial-intelligence
- Encyklopedia PWN — hasło „sztuczna inteligencja” w kopii archiwalnej z 5.03.2025 (definicja bez jednego nazwiska; przy sprawdzeniu 2.09.2026 serwis wyświetlał komunikat o nieaktywności): https://web.archive.org/web/20250305191738/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/sztuczna-inteligencja;3983490.html
- Wikipedia (polska) — hasło „Sztuczna inteligencja” (wersja z 2.09.2026; lead datuje termin na 1956 rok, sekcja historii na 1955 — niespójność wewnętrzna): https://pl.wikipedia.org/wiki/Sztuczna_inteligencja
- Benchmark.pl — Alan Turing, ojciec sztucznej inteligencji, na banknocie 50 funtów (15.07.2019; formuła „ojciec informatyki i sztucznej inteligencji” to cytat z prezesa Banku Anglii): https://www.benchmark.pl/aktualnosci/alan-turing-ojciec-sztucznej-inteligencji-na-banknocie-50-funtow.html
- Przystanek Nauka (Uniwersytet Śląski) — Czy sztuczna inteligencja jest inteligentna (12.06.2019; wypowiedź rozmówcy wskazująca Marvina Minsky'ego jako ojca dziedziny): https://przystaneknauka.us.edu.pl/artykul/czy-sztuczna-inteligencja-jest-inteligentna
- Computerworld.pl — Kiedy wynaleziono AI (19.07.2023; przykład błędów: przekręcony tytuł pracy Turinga i badania prowadzone rzekomo w 1956 roku): https://www.computerworld.pl/article/2509324/kiedy-wynaleziono-ai-krotka-historia-sztucznej-inteligencji.html
- Zabezpieczenia — AI dla każdego, część 1 (przykład błędu: model McCullocha i Pittsa datowany na 1947 rok zamiast 1943): https://www.zabezpieczenia.com.pl/nowe-technologie/ai-dla-kazdego-czesc-1
- 4samples.pl — Kto jest ojcem sztucznej inteligencji (28.12.2023; poprawna teza o braku jednego ojca, błędne przypisanie perceptronu Minsky'emu): https://www.4samples.pl/kto-jest-ojcem-sztucznej-inteligencji/
- Zintegrowana Platforma Edukacyjna Ministerstwa Edukacji — materiał, w którego słowniczku Alan Turing jest nazwany ojcem sztucznej inteligencji: https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DQNemzmEA
- Forbes.pl — John McCarthy, ojciec AI (29.06.2023; przykład polskiego tekstu przypisującego tytuł McCarthy'emu): https://www.forbes.pl/life/john-mccarthy-ojciec-ai-jak-marksista-i-matematyczny-geniusz-stworzyl-sztuczna/ge3cv30
- The New York Times (Cade Metz, 1.05.2023) — „‘The Godfather of AI’ Leaves Google and Warns of Danger Ahead”, tekst w przedruku udostępnionym publicznie: https://www.putneyschool.org/wp-content/uploads/2023/09/NYT-vertical.pdf
- Cyberdefence24.pl — Hinton jako „ojciec chrzestny” sztucznej inteligencji (2.05.2023, po tytule z New York Timesa): https://cyberdefence24.pl/technologie/sztuczna-inteligencja-zagrozeniem-tak-twierdzi-ojciec-chrzestny-ai