AI Act: nowe terminy po Digital Omnibus

Co się zmieniło

Przez większość 2025 i pierwszą połowę 2026 roku data 2 sierpnia 2026 funkcjonowała jako główny termin, do którego firmy miały przygotować się na obowiązki wynikające z AI Act dla systemów wysokiego ryzyka. Ta data przestała być aktualna.

Nowelizacja znana jako Digital Omnibus została przyjęta przez Parlament Europejski 16 czerwca 2026, według zapisu głosowania w Legislative Train Schedule Parlamentu Europejskiego stosunkiem 423 głosów za, 57 przeciw i 174 wstrzymujących się, a następnie przez Radę Unii Europejskiej 29 czerwca 2026. Porozumienie trilogowe zawarto 7 maja 2026.

Zapis Parlamentu Europejskiego opisuje nowe terminy dosłownie tak:

Współprawodawcy „ustalili sztywne terminy odroczonego stosowania przepisów o AI wysokiego ryzyka: 2 grudnia 2027 dla samodzielnych systemów AI wysokiego ryzyka oraz 2 sierpnia 2028 dla systemów AI wysokiego ryzyka wbudowanych w produkty”.

Źródło: Parlament Europejski, Legislative Train Schedule, Digital Omnibus on AI

Osobno przesunięto jeszcze jeden obowiązek, który w komentarzach ginie: oznaczanie treści generowanych przez AI. Dla systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 nowy termin to 2 grudnia 2026, czyli bliżej niż pozostałe przesunięte terminy.

Aktualny harmonogram

Obowiązują już przepisy stosowane od lutego 2025, sierpnia 2025 i sierpnia 2026. Najbliższy termin to 2 grudnia 2026. Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka przesunięto na grudzień 2027 i sierpień 2028.

Przesunięcie nie obejmuje zakazanych praktyk, a z obowiązków przejrzystości dotyczy tylko maszynowego oznaczania treści w systemach sprzed 2 sierpnia 2026. Zakazy z art. 5 obowiązują, zgodnie z pierwotnym terminem, od lutego 2025 roku, a nowelizacja dołożyła do nich dwa kolejne (art. 5 ust. 1 lit. ba i bb), stosowane od 2 grudnia 2026. Obowiązki przejrzystości z art. 50 stosują się od 2 sierpnia 2026. Dotyczą każdego, kto wystawia klientom bota: użytkownik musi wiedzieć, że rozmawia z systemem AI.

Jedno uściślenie do wiersza z 2 grudnia 2026: okres przejściowy obejmuje wyłącznie obowiązek maszynowego oznaczania treści dla systemów, które trafiły na rynek przed 2 sierpnia 2026. Pozostałe obowiązki z art. 50 obejmują te systemy już od sierpnia, bez taryfy ulgowej.

Polska ustawa wdrażająca: nadzór od 28 października

Od 24 lipca 2026 harmonogram unijny ma polskie dopełnienie: prezydent podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która powołuje krajowy organ nadzoru (KRiBSI) z prawem kontroli firm i nakładania kar według progów AI Act, do 35 mln euro lub 7% obrotu za zakazane praktyki. Przewodniczącą Komisji, Pamelę Krzypkowską, Sejm powołał 18 września 2026, a Senat wyraził zgodę 24 września. Przepisy o kontrolach, postępowaniach i karach zaczną obowiązywać 28 października 2026, a pierwsze posiedzenie Komisji przewodnicząca ma zwołać do 11 listopada 2026. Co to jest KRiBSI i od kiedy może skontrolować firmę, rozpisałem w osobnej odpowiedzi, a co dokładnie zmienia ustawa i jak działa piaskownica regulacyjna dla MŚP, w tekście ustawa o sztucznej inteligencji 2026.

Co to znaczy dla typowej firmy

Dla większości wdrożeń biznesowych (asystent na firmowych dokumentach, bot obsługi klienta, automatyzacja przetwarzania dokumentów) zmiana nie ma znaczenia praktycznego, bo te zastosowania i tak nie są systemami wysokiego ryzyka.

Zmiana ma znaczenie dla firm wdrażających AI w obszarach z załączników do rozporządzenia: rekrutacja i ocena kandydatów, ocena zdolności kredytowej, edukacja i ocena uczniów, infrastruktura krytyczna, ściganie przestępstw. Te projekty zyskały realnie kilkanaście miesięcy. Co sprawdzić przed użyciem AI w rekrutacji i ocenie pracy, opisuję w tekście o AI w ocenie pracowników.

Czego nie należy odkładać

Przesunięcie dotyczy wyłącznie terminu spełnienia rozbudowanych obowiązków. Obowiązek ustalenia kategorii ryzyka systemu pozostaje bez zmian.

Klasyfikacja

Dla każdego systemu AI, którego firma używa lub który wdraża, zgodność z rozporządzeniem wymaga w praktyce ustalenia kategorii ryzyka i zapisania tej oceny. Literalny wymóg udokumentowania z art. 6 ust. 4 obciąża dostawcę systemu z obszarów załącznika III; podmiot stosujący ustala kategorię po to, żeby wiedzieć, czy stosują się do niego obowiązki z art. 26. To standardowy element audytu gotowości AI. To zwykle godzina pracy na system. Klasyfikacji nie da się nadrobić wstecznie: nie można w 2027 roku udokumentować oceny, której nikt nie przeprowadził w 2026.

Kompetencje AI (art. 4)

Ten obowiązek działa od lutego 2025 roku, ale sam Digital Omnibus zmienił jego treść, co komentarze zwykle pomijają. Pierwotnie przepis kazał podejmować środki, żeby „w możliwie największym stopniu” zapewnić odpowiedni poziom kompetencji AI. Po nowelizacji dostawcy i podmioty stosujące mają podjąć środki wspierające rozwój tych kompetencji, przy czym przepis nie wymaga gwarantowania konkretnego poziomu u konkretnej osoby.

Nowelizacja usuwa więc odniesienie do zapewniania poziomu i przesądza spór o charakter tego obowiązku na rzecz starannego działania. W praktyce nadal trzeba coś zrobić i umieć to wykazać, ale nie trzeba dowodzić, że każdy pracownik osiągnął zdefiniowany poziom. Przepis po staremu nie narzuca formy ani certyfikatu.

Rejestr systemów

Lista wszystkich narzędzi AI używanych w firmie, z informacją, kto ich używa, do czego i jakie dane do nich trafiają. Większość firm nie ma takiego rejestru i nie wie, ilu narzędzi AI faktycznie używają jej pracownicy. To punkt wyjścia do wszystkiego pozostałego, również do panowania nad kosztami.

Zastrzeżenie

To jest omówienie stanu prawnego z perspektywy praktyki wdrożeniowej, a nie porada prawna. Przy zastosowaniach mieszczących się w kategoriach wysokiego ryzyka klasyfikację warto potwierdzić z prawnikiem specjalizującym się w tej regulacji. Za klasyfikację własnego zastosowania odpowiada podmiot stosujący i deklaracja dostawcy go z niej nie zwalnia; każda ze stron odpowiada za swoje obowiązki, a firma, która zmienia przeznaczenie systemu tak, że staje się on systemem wysokiego ryzyka, wchodzi w rolę jego dostawcy (art. 25 ust. 1 lit. c AI Act).